Câu đối quả bầu

Trong không gian thờ, hoành phi thường đi chung với câu đối mang đến sự cân đối, hài hòa trong không gian kiến trúc thờ. Hoành phi câu đối cũng có nhiều loại, đa dạng tùy theo phối cảnh không gian thờ hiện có. Riêng đối với câu đối quả bầu là một dạng câu đối có hình dáng đặc biệt, mang đến sự độc đáo trong không gian thờ của gia đình.

Văn hóa câu đối trong không gian thờ Việt

Văn hóa dùng câu đối được phát hiện lưu truyền cách đây hàng nghìn năm kể từ khi đất nước giành lại độc lập từ tay người Hán. Bởi chính tính chất tôn nghiêm trong câu đối nên chúng thường được dành cho nhiều việc quan trọng, trong đó có việc trang trí.

Với mỗi một không gian thờ gia tiên, nếu như có hoành phi thì không thể nào thiếu câu đối hai bên. Có thể nói, văn hóa câu đối đã trở nên quen thuộc trong đời sống văn hóa tâm linh từ xưa đến nay. Câu đối hàm chứa ý nghĩa sâu sắc, mỗi câu đối là một lời chúc, một niềm mong ước, mong cầu, cũng là tình cảm của con cháu đối với ông bà, tổ tiên hay các đấng thần linh.

Đặc điểm của câu đối quả bầu

Ở kiến trúc xưa, câu đối quả bầu nói riêng và các loại câu đối nói chung thường được đặt ở hai bên hương án, khám thờ, các đôi cột đối xứng, cửa, trụ cổng…. Câu đối phải gồm một cặp được treo đối xứng qua trục thần đạo. Đặc điểm nổi bật của câu đối là đối xứng nên ngoài việc được treo đối xứng thì các họa tiết trang trí, câu chữ…đều được thiết kế đối xứng.

Câu đối quả bầu đặc biệt ở chỗ sử dụng hình ảnh quả bầu quen thuộc. Trong dân gian, quả bầu tượng trưng cho sự đơn giản, lại mang ý nghĩa của tình đoàn kết. Không phải tự nhiên, người xưa có câu ca dao “Bầu ơi thương lấy bí cùng – Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn”. Hình ảnh quả bầu được khéo léo đưa vào không gian thờ, mang đến sự gần gũi nhưng lại không kém phần ý nghĩa.

Hình dáng câu đối quả bầu đã đặc biệt, những họa tiết khắc xung quanh càng khiến chúng trở nên đặc biệt hơn. Bằng cách sử dụng những họa tiết trang trí tiêu biểu trong văn hóa thờ cúng xưa như: Rồng chầu mặt trời, hạc ngậm cành sen, chim loan, phượng…những câu đối càng trở nên lộng lẫy và mang ý nghĩa sâu sắc hơn. 

Bởi vì là câu đối nên khi chạm khắc yêu cầu tính cân đối cao, phải tuân thủ nghiêm ngặt về độ lớn, chất liệu, màu sắc, số chữ, hình thức trang trí,…Cũng chính sự tôn nghiêm cẩn này làm nên phần nào sự tôn nghiêm, cân đối trong bố cục tạo hình và sự vững chãi của không gian thờ.

Quy tắc đối chữ trong câu đối quả bầu

Nội dung câu đối được khắc trên câu đối quả bầu là một yếu tố quan trọng không thể không nhắc đến. Trong văn hóa câu đối có nhiều loại được dùng cho nhiều dịp khác nhau. Tùy theo vị trí đặt câu đối mà số chữ được viết có nội dung phù hợp. Cụ thể:

Câu đối Tết: dùng để treo trong nhà cửa, đền, chùa,…trong dịp Tết Nguyên Đán. Những câu đối Tết thường mang ý nghĩa chúc mừng năm mới, hay miêu tả những hoạt động trong năm mới, thay cho những lời nói tốt đẹp dành cho khách đến nhà,…

Câu đối mừng: được làm để tặng người khác trong những dịp đặc biệt như: mừng thọ, mừng thi đỗ, mừng đám cưới, mừng nhà mới,…

Câu đối tự thuật: là những câu kể về ý chí, sự nghiệp của mình thường được dán ở chỗ ngồi chơi. Do là câu đối tự thuật nên số từ thường hơi nhiều, phần vần cũng ít được chú ý hơn. Ví dụ “Chị em ơi, ba mươi sáu tuổi rồi, khắp đông tây, nam, bắc, bốn phương trời, đâu cũng lừng danh công tử xác” 

Câu đối đề tặng: là câu đối được làm ra đề đề vào đó hoặc để tặng cho người khác.

Câu đối thờ: là những câu đối được dùng để tán tụng công đức tổ tiên hoặc thần thánh được dùng ở không gian thờ. Ví dụ: “Tuế hữu tứ thời xuân tại thủ – Nhân ư bách hạnh hiếu vi tiên”. Có nghĩa là một năm có 4 mùa, mở đầu bằng mùa xuân. Người có trăm tính nhưng tính hiếu thảo là cần trước hết.

Thường người ta sẽ dùng câu đối quả bầu trong không gian thờ. Ngoài ra, chúng còn được dùng ở nhiều dịp quan trọng khác như đề, tặng,…

Mọi người tham khảo thêm Các mẫu bàn thờ đẹp

• Hoành phi cuốn thư câu đối
• Bàn thờ chung cư
• Bàn thờ án gian
• Bàn thờ ô xa
• Bàn thờ phật
• Sập thờ