Sập hầu công đồng đẹp

 Nói về tâm linh Việt Nam thì vô cùng đa dạng trong đó không thể không nhắc đến những đồ vật tâm linh. Hình ảnh của những chiếc bàn thờ, tủ thờ, hay sập hầu,… trong không gian thờ cúng đã không phải là quá xa lạ. Hôm nay, cùng tìm hiểu về những chiếc sập hầu đẹp – được xem là xuất hiện lâu đời nhất trong phong tục thờ cúng tâm linh.

Nguồn gốc của những chiếc sập hầu

Nói về lịch sử ra đời của sập hầu thì phải quay lại khoảng thời gian khoảng giữa thế kỷ XVII thuộc thời Chính Hòa (1680-1705), người ta tìm thấy chúng ở đình Phú Thượng thuộc quận Tây Hồ (Hà Nội). Chiếc sập hầu có niên đại sớm nhất này được làm bằng đá, đặt ở cửa điện thờ chính đền Vua Đinh (Hoa Lư – Ninh Bình). 

Đây được xem là một chiếc sập hầu đẹp nhất là tinh hoa của sự sáng tạo. Chúng thường được gọi là long sàng hay vân sàng. Do được dùng cho vua chúa nên chiếc sập này đã được khắc thêm hai con rồng hai bên để tạo nên vẻ uy nguy, quyền lực và sự cao sang. 

Cụ thể, chiếc sập hầu này có các họa tiết với phần sau là một hàng hoa chanh 4 cánh đơn. Phần mở rộng cấp 1 là một gờ vuông sắc cạnh, rồi mở rộng thêm bằng một mặt cong hình lợi châu. Mặt trước, hình chạm khắc chủ yếu là vân xoắn và đao mác với chính tâm là bông hoa cách điệu, song nét chạm phần bụng khá sâu như tạo hình chân quỳ dạ cá rất rõ rệt. Mặt sau cũng biểu hiện hình chân quỳ dạ cá song phần bụng nông, trang trí nhiều hơn.

Kết cấu của một chiếc sập hầu đẹp

Kích thước và kết cấu của sập hầu

Những chiếc sập hầu hiện đại có kích thước lớn hơn chiếc giường đôi một chút, chiều cao khoảng 40cm. Ngoài ra, tùy vào không gian đặt sập hầu mà chiếc sập hầu có thể nhỏ hơn hoặc lớn hơn một chút. Tuy nhiên, chúng vẫn nên tuân theo kích thước chuẩn để hợp với phong thủy và đảm bảo bố cục. Sập hầu có phần thân thấp hơn phần đế và phần mặt sau chỉ chạm nổi những họa tiết thích hợp. 

Họa tiết đặc biệt trên sập hầu

Những chiếc sập hầu đẹp thường được gắn liền với hình ảnh ông rồng – tượng trưng cho tâm linh, sự thanh tao và không kém phần huyền bí. Cụ thể, trên mặt sập lại được điêu khắc thêm một con rồng khá lớn có đầu rồng chính giữa, thân uốn lượn xung quanh. Những hình ảnh về rồng này được dùng không tuân theo một quy luật nào cả, có khi rồng mang móng chim ưng, lúc như bàn tay người hoặc thậm chí có khi chân có tới 6 ngón. Mặc dù không tuân theo một quy luật cụ thể nào nhưng chúng lại được điêu khắc rất tỉ mỉ.

Nếu như hình ảnh rồng kết hợp với bầu trời và mây tượng trưng cho nguồn nước phồn thực thì kết hợp với một đường diềm đẹp đẽ lại mang nhiều ý nghĩa hơn thế nữa. Bốn phía của sập hầu được chạm nổi những biểu tượng mang ý nghĩa về nước kết hợp. Những hình ảnh như nước đôi chầu cụm vân xoắn ốc tỏa đao mác, cá, tôm, chuột nước, thiên nga,…làm cho bức tranh tổng thể trên sập hầu trở nên sống động.

Mặt đứng của sập hầu được trang trí bằng một đường điểm lá sỏi trong tư thế kênh tạo cho phần thân trước với thiết kế là các ô hình chữ nhật được trang trí nổi hình các linh thú chạy về ô trung tâm là hoa cúc. Tổng thế họa tiết được thiết kế tạo nên sự hài hòa cao, mang tính nghệ thuật cao. Mỗi hình ảnh họa tiết đều được chọn lọc và mang ý nghĩa tâm linh cao.

Sập hầu ngoài sử dụng đơn thuần còn có thể được kê trên nền bó vỉa đá hộc để tăng thêm thế uy nghiêm. Một chiếc sập hầu đẹp ngoài mang đến giá trị thẩm mỹ thì đó còn là nhân vật chính trong ý thức tôn thờ nên phần trên được làm bằng đá. Hiện nay, để thuận tiện, chất liệu có thể được cải tiến, chúng có thể được làm bằng gỗ.

Ở nhiều thời sau, người ta cũng cân nhắc làm thêm những chiếc sập hầu đẹp như: khoảng thế kỷ XVIII xuất hiện một sập hầu ở trước nghi môn ngoại đền Đinh hay ở thời vua Lê (khoảng thế kỷ XIX) cũng xuất hiện thêm hai sập hầu nhưng giá trị nghệ thuật mang lại không cao. 

Mọi người tham khảo thêm Các mẫu bàn thờ đẹp

• Đồ nội thất dát vàng
• Bàn thờ chung cư
• Bàn thờ án gian
• Bàn thờ ô xa
• Bàn thờ phật
• Sập thờ